Phụ lục báo cáo ĐTM chứa các bằng chứng cho nội dung trong thân báo cáo: bản sao văn bản pháp lý của dự án, các bản vẽ (vị trí, mặt bằng tổng thể, thoát nước mưa, thoát nước thải, công trình xử lý chất thải, sơ đồ điểm lấy mẫu), phiếu kết quả phân tích mẫu hiện trạng, tài liệu tham vấn, các bảng tính chi tiết và tài liệu kỹ thuật liên quan. Danh mục cụ thể theo mẫu báo cáo hiện hành và yêu cầu của cơ quan thẩm định.
Hội đồng thẩm định không đọc phụ lục từ đầu đến cuối, họ lật phụ lục khi muốn kiểm một con số hay một vị trí. Một phụ lục tốt cho phép tìm thứ cần tìm trong vài phút; một phụ lục xấu thì dày, lộn xộn, thiếu đúng thứ người đọc cần. Phần dưới là danh mục, cách sắp và các lỗi làm báo cáo bị yêu cầu bổ sung.
Nhóm 1 – văn bản pháp lý của dự án
Nhóm này chứng minh dự án có quyền đặt ở vị trí đó và đã qua các bước chuẩn bị đầu tư. Thường gồm, tuỳ loại dự án:
- Văn bản chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, nếu dự án thuộc diện phải có.
- Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc giấy tờ tương đương của chủ dự án.
- Giấy tờ về đất: giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hợp đồng thuê đất, quyết định giao đất, hoặc văn bản thoả thuận địa điểm ở giai đoạn trước khi có đất.
- Văn bản về quy hoạch: quy hoạch chi tiết hoặc tổng mặt bằng được duyệt, văn bản xác nhận phù hợp quy hoạch nếu có.
- Văn bản thoả thuận đấu nối nước thải vào hệ thống của khu, cụm công nghiệp; văn bản cho phép xả vào công trình thuỷ lợi nếu xả vào kênh thuỷ lợi.
- Với dự án mở rộng: quyết định phê duyệt ĐTM cũ hoặc giấy tờ môi trường đã có, giấy phép môi trường hiện hành.
Bản sao phải đọc được, đủ trang, đúng bản mới nhất. Văn bản đã được điều chỉnh mà phụ lục vẫn kèm bản gốc chưa điều chỉnh là lỗi gặp thường xuyên, nhất là văn bản về diện tích đất và công suất.
Nhóm 2 – bản vẽ: bản nào, cần thể hiện gì
Bản vẽ là phần hội đồng xem nhiều nhất trong phụ lục. Mỗi bản vẽ có khung tên, tỷ lệ, chữ ký của đơn vị lập; in khổ đủ lớn để đọc được.
| Bản vẽ | Phải thể hiện | Lỗi hay gặp |
|---|---|---|
| Vị trí dự án và khu vực xung quanh | Ranh giới, toạ độ, khoảng cách tới khu dân cư, nguồn nước, đối tượng nhạy cảm | Ảnh vệ tinh không ghi khoảng cách, không ghi hướng bắc |
| Mặt bằng tổng thể | Mọi hạng mục chính, phụ trợ, bảo vệ môi trường, cây xanh | Thiếu kho chất thải nguy hại, hồ sự cố |
| Thoát nước mưa | Tuyến cống, hố ga, hướng chảy, điểm xả | Gom chung với nước thải |
| Thu gom và thoát nước thải | Tuyến thu gom từ từng nguồn, vị trí công trình xử lý, điểm xả hoặc đấu nối | Không thể hiện điểm xả, không có toạ độ |
| Công trình xử lý nước thải, khí thải | Mặt bằng, mặt cắt các bể, kích thước, sơ đồ công nghệ | Kích thước khác với thuyết minh chương 3 |
| Sơ đồ vị trí lấy mẫu hiện trạng và giám sát | Ký hiệu điểm, toạ độ, phân biệt hiện trạng và giám sát | Ký hiệu không khớp phiếu kết quả |
Bản vẽ trong ĐTM là bản vẽ ở mức thiết kế cơ sở hoặc tương đương, chưa phải bản vẽ thi công. Nhưng các con số chính như dung tích bể, kích thước kho, chiều cao ống khói phải trùng với thuyết minh.
Nhóm 3 – phiếu kết quả phân tích và tài liệu khảo sát
Mọi số liệu hiện trạng trong chương 2 phải có phiếu kết quả tương ứng trong phụ lục. Phiếu cần thể hiện đơn vị quan trắc, thông tin chứng nhận đủ điều kiện, vị trí và ký hiệu mẫu, ngày lấy mẫu, phương pháp phân tích, kết quả, cột quy chuẩn so sánh. Nên kèm bản sao chứng nhận đủ điều kiện hoạt động dịch vụ quan trắc môi trường của đơn vị thực hiện, còn hiệu lực tại thời điểm lấy mẫu.
Ngoài phiếu kết quả, phụ lục nên có ảnh hiện trường tại từng điểm lấy mẫu (có thời gian, nếu được có toạ độ), biên bản lấy mẫu hoặc nhật ký hiện trường, điều kiện thời tiết. Những thứ này ít khi bị hỏi, nhưng khi có nghi vấn về số liệu thì chúng là thứ duy nhất chứng minh mẫu được lấy thật ở đúng chỗ.
Với dự án có khảo sát đa dạng sinh học, địa chất, thuỷ văn: kèm báo cáo khảo sát hoặc phần trích có số liệu dùng trong báo cáo. Đừng kèm cả tập báo cáo địa chất trăm trang nếu ĐTM chỉ dùng vài thông số; trích phần liên quan và ghi rõ nguồn.
Nhóm 4 – tài liệu tham vấn
Nội dung tham vấn được trình bày ở chương kết quả tham vấn, còn bằng chứng nằm ở phụ lục. Tuỳ hình thức tham vấn mà dự án đã thực hiện theo quy định, phụ lục có thể gồm: văn bản xin ý kiến gửi các cơ quan, tổ chức và văn bản trả lời; biên bản họp tham vấn cộng đồng dân cư có danh sách người dự; bằng chứng việc đăng tải báo cáo để tham vấn theo quy định; tổng hợp ý kiến và nội dung tiếp thu, giải trình.
Biên bản họp cần ghi thời gian, địa điểm, thành phần, nội dung trình bày, ý kiến của từng người phát biểu, phần trả lời của chủ dự án, có chữ ký theo yêu cầu. Biên bản chỉ ghi "nhân dân nhất trí" mà không có ý kiến nào là loại biên bản dễ bị nghi ngờ, và chính người dân có thể khiếu nại sau này.
Chủ dự án không nên "làm đẹp" phần này. Ý kiến phản đối hay băn khoăn của người dân, nếu được ghi lại đầy đủ và trả lời cụ thể, lại cho thấy quá trình tham vấn thật. Cách tổ chức tham vấn và quyền của người dân được trình bày chi tiết ở chuyên mục tham vấn cộng đồng.
Nhóm 5 – bảng tính, tài liệu kỹ thuật và những thứ không nên đưa vào
Bảng tính chi tiết. Khi thân báo cáo chỉ trình bày kết quả tải lượng, kết quả mô hình lan truyền, tính toán công suất xử lý, thì phần tính đầy đủ có thể đặt ở phụ lục: số liệu đầu vào, hệ số, công thức, bảng kết quả theo kịch bản.
Tài liệu thiết bị. Thông số kỹ thuật của thiết bị xử lý chính như máy thổi khí, thiết bị lọc bụi, nếu đã chọn được. Phiếu an toàn hoá chất của các hoá chất chính.
Hợp đồng, thoả thuận liên quan. Thoả thuận nguyên tắc với đơn vị thu gom chất thải nguy hại, đơn vị tiếp nhận phụ phẩm, nếu có ở giai đoạn này.
Không nên đưa vào. Hồ sơ năng lực công ty, ảnh khánh thành, giấy khen, tài liệu quảng cáo thiết bị, bản sao văn bản pháp luật chung (luật, nghị định) mà ai cũng tra được. Chúng làm phụ lục dày lên mà không giúp gì.
Không đưa tài liệu không liên quan dự án. Phiếu kết quả của dự án khác, bản vẽ mẫu chưa sửa tên dự án. Đây là dấu hiệu sao chép rõ nhất và thường gây mất uy tín cả báo cáo.
Áp vào dự án của bạn: phụ lục khác nhau theo loại dự án
Không có hai bộ phụ lục giống nhau. Ba trường hợp giả định dưới đây cho thấy trọng tâm thay đổi thế nào, để bạn biết chỗ nào phải dồn công sức.
| Dự án giả định | Phụ lục cần kỹ nhất | Phụ lục thường gọn |
|---|---|---|
| Trại heo ở một xã trung du, xả nước thải ra suối | Bản vẽ hệ thống xử lý và hồ sự cố; sơ đồ khoảng cách tới nhà dân, giếng nước; phiếu kết quả nước suối và giếng; biên bản họp tham vấn thôn | Văn bản quy hoạch, vì thường chỉ có văn bản về đất và chủ trương |
| Nhà máy bao bì của Công ty TNHH B trong khu công nghiệp | Thoả thuận đấu nối nước thải; bản vẽ thu gom, xử lý khí thải công đoạn in; tài liệu hoá chất mực in, dung môi | Hiện trạng môi trường xung quanh, vì khu đã có số liệu quan trắc chung |
| Xưởng gỗ anh Tâm mở rộng, đã có giấy tờ môi trường cũ | Giấy tờ môi trường đã có, kết quả quan trắc các kỳ gần nhất, bản vẽ phân biệt phần hiện hữu và phần mở rộng | Bảng tính lan truyền, nếu nguồn thải mới nhỏ và xa dân |
Trong cả ba trường hợp, phần dẫn chiếu giữa thân báo cáo và phụ lục đều phải đầy đủ. Chỗ nào bạn định viết "xem phụ lục" thì phụ lục đó phải tồn tại và đúng nội dung.
Sắp xếp, đánh số và rà phụ lục trước khi nộp
Một phụ lục dễ dùng thường được làm theo trình tự sau:
- Lập mục lục phụ lục theo nhóm: pháp lý, bản vẽ, kết quả phân tích, tham vấn, tính toán, tài liệu khác. Mỗi tài liệu có số hiệu riêng, ví dụ phụ lục 2.3.
- Trong thân báo cáo, mỗi chỗ dẫn số liệu ngoài đều ghi "xem phụ lục số...". Rà ngược: phụ lục nào không được dẫn ở đâu thì cân nhắc bỏ.
- Đánh số trang liên tục hoặc theo từng nhóm, ghi số trang vào mục lục.
- Bản vẽ khổ lớn gấp đúng cách để mở ra được mà không phải tháo gáy; bản điện tử giữ tỷ lệ đủ để phóng to đọc chữ.
- Kiểm tra mọi bản sao đọc được, không mất góc, không mờ dấu.
- Đối chiếu năm con số chính (diện tích, công suất, lưu lượng nước thải, dung tích bể xử lý, chiều cao ống khói) giữa thân báo cáo và bản vẽ.
Bước 6 là bước nên giao cho người không tham gia soạn. Người soạn đọc lại thường thấy con số mình nghĩ trong đầu, không phải con số đang in trên giấy.
Câu hỏi thường gặp
Phụ lục báo cáo ĐTM có bắt buộc kèm bản vẽ thi công không?
Không bắt buộc bản vẽ thi công. Bản vẽ ở mức thiết kế cơ sở hoặc tương đương là đủ, miễn thể hiện được vị trí, mặt bằng, hệ thống thoát nước và công trình bảo vệ môi trường với kích thước chính khớp thuyết minh.
Bản sao giấy tờ trong phụ lục có cần chứng thực không?
Yêu cầu về chứng thực tuỳ quy định thủ tục hành chính hiện hành và cách nộp, đặc biệt khi nộp trực tuyến. Bạn nên hỏi bộ phận tiếp nhận của cơ quan thẩm định, thường họ chấp nhận bản sao có xác nhận của chủ dự án.
Dự án chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì phụ lục kèm gì?
Kèm văn bản thể hiện tình trạng pháp lý đất ở giai đoạn hiện tại, như văn bản giới thiệu địa điểm, quyết định chủ trương có xác định vị trí, hợp đồng thuê đất. Báo cáo nên giải thích rõ tình trạng đất trong chương 1.
Phiếu kết quả phân tích có cần bản gốc không?
Hồ sơ thường dùng bản sao, nhưng chủ dự án nên giữ bản gốc phiếu kết quả và biên bản lấy mẫu. Khi cần đối chiếu hoặc có tranh chấp về hiện trạng môi trường ban đầu, bản gốc là căn cứ quan trọng.
Phụ lục dày quá có làm hồ sơ bị đánh giá thấp không?
Độ dày không phải tiêu chí, nhưng phụ lục chứa nhiều tài liệu không liên quan làm người đọc khó tìm thứ cần thiết và dễ tạo ấn tượng sao chép. Một phụ lục gọn, có mục lục, đúng thứ được dẫn trong thân báo cáo là tốt nhất.
Có cần đưa toàn văn biên bản tham vấn vào phụ lục không?
Nên đưa toàn văn biên bản và tài liệu tham vấn theo quy định, vì đây là bằng chứng cho chương kết quả tham vấn. Phần tổng hợp ý kiến và tiếp thu, giải trình nằm trong thân báo cáo, còn bản gốc chứng minh nằm ở phụ lục.