TacDong.comTác Động
Thủ tục môi trường theo ngành

Thủ tục môi trường ngành dệt may: xưởng may, nhà máy dệt và nhuộm khác nhau ra sao

Xưởng may, nhà máy dệt và cơ sở nhuộm chịu thủ tục môi trường rất khác nhau: so sánh nguồn thải, vị trí, nước thải nhuộm, đấu nối khu công nghiệp, lỗi hay gặp.

Two technicians in rubber gloves collect clear sample bottles from a dark blue wastewater channel beside dyeing vats in a factory yard, high angle, cool morning light, indigo tones

Trong ngành dệt may, ba loại cơ sở chịu thủ tục môi trường rất khác nhau: xưởng may (cắt, may, là) tương đối nhẹ; nhà máy dệt nặng hơn vì có hồ sợi, lò hơi; cơ sở có công đoạn nhuộm, in hoa, giặt mài thì nặng nhất. Cơ sở nhuộm thuộc nhóm loại hình sản xuất có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường trong danh mục kèm nghị định hướng dẫn Luật Bảo vệ môi trường 2020, nên dự án mới thường phải lập ĐTM, có giấy phép môi trường, và ở nhiều tỉnh chỉ được đặt trong khu, cụm công nghiệp có hạ tầng xử lý nước thải.

Vì vậy câu đầu tiên chủ đầu tư dệt may cần trả lời là: cơ sở của mình có công đoạn ướt (nhuộm, giặt, in, hồ) hay không. Bài này so sánh ba loại cơ sở, giải thích vì sao nước thải nhuộm khó, nói về chuyện đấu nối khi nằm trong khu công nghiệp, các nguồn thải hay bị quên của xưởng may, và lỗi làm hồ sơ ngành này bị trả. Ngưỡng công suất cụ thể bạn cần tra trong phụ lục nghị định hiện hành, vì đã được sửa đổi năm 2025.

So sánh ba loại cơ sở dệt may

Đặt cơ sở của bạn vào một cột. Nếu có cả hai công đoạn, ví dụ vừa may vừa giặt mài, hãy tính theo cột nặng hơn.

Tiêu chíXưởng mayNhà máy dệtCơ sở nhuộm, in, giặt
Nước thải sản xuấtGần như không cóCó từ hồ sợi, vệ sinh máyLượng lớn, màu đậm, nhiệt độ và pH dao động
Khí thảiLò hơi cấp hơi là, nếu cóLò hơi, bụi bôngLò hơi lớn, hơi hoá chất, mùi
Chất thải rắnVải vụn, chỉ, bao bìSợi rối, bụi bôngBùn từ trạm xử lý, thùng hoá chất
Chất thải nguy hạiDầu máy may, bóng đènDầu máy, thùng hoá chất hồBùn có thể nguy hại, hoá chất hỏng, thùng chứa
Yêu cầu vị tríLinh hoạt hơnTuỳ quy môThường phải trong khu, cụm công nghiệp
Thủ tục hay gặpĐăng ký môi trường hoặc giấy phép tuỳ quy môGiấy phép, quy mô lớn có thể lập ĐTMĐTM và giấy phép môi trường

Bảng giúp tránh hai sai lầm ngược nhau. Một là xưởng may vài trăm công nhân tưởng mình là nhà máy công nghiệp nặng, thuê tư vấn làm bộ hồ sơ quá mức. Hai là cơ sở giặt mài quần bò nhỏ tưởng mình chỉ là "xưởng may", không biết mình đang chạy một công đoạn ướt thuộc loại hình có nguy cơ ô nhiễm.

Vì sao nước thải nhuộm bị quản lý chặt

Nước thải nhuộm khó vì nó thay đổi liên tục. Mỗi mẻ một màu, một loại thuốc nhuộm, một bộ hoá chất trợ; buổi sáng nước kiềm nóng, buổi chiều nước axit nguội. Trạm xử lý phải chịu được những dao động đó, nên ngoài bể điều hoà đủ lớn, thường cần xử lý hoá lý để khử màu rồi mới đến xử lý sinh học. Màu là chỉ tiêu người dân nhìn thấy bằng mắt thường ở cửa xả, nên chỉ cần một lần xả nước màu ra kênh là cả xã biết.

Bùn từ trạm xử lý nước thải nhuộm cũng là vấn đề. Tuỳ thành phần, bùn có thể phải phân định là chất thải nguy hại hay không; hồ sơ nên nêu rõ cách phân định và đơn vị tiếp nhận. Chi phí xử lý bùn là khoản lâu dài mà nhiều chủ đầu tư quên tính.

Chính vì vậy, nhiều tỉnh định hướng các cơ sở nhuộm vào khu, cụm công nghiệp có trạm xử lý tập trung, hoặc vào khu chuyên ngành dệt nhuộm. Trước khi chọn đất, hãy hỏi Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh và ban quản lý khu công nghiệp xem loại hình nhuộm có được tiếp nhận không. Có khu công nghiệp từ chối dệt nhuộm vì trạm xử lý tập trung không thiết kế cho loại nước này.

Nằm trong khu công nghiệp: các bước đấu nối nước thải

Đặt nhà máy trong khu công nghiệp không có nghĩa là hết trách nhiệm về nước thải. Thường phải đi qua các bước sau:

  1. Xin tiêu chuẩn tiếp nhận nước thải đầu vào của trạm xử lý tập trung từ chủ đầu tư hạ tầng khu, xem có giới hạn riêng cho màu, nhiệt độ, kim loại không.
  2. Thiết kế trạm xử lý sơ bộ trong nhà máy để nước ra đạt tiêu chuẩn đầu vào đó; với nhuộm, trạm sơ bộ thường không hề sơ sài.
  3. Ký thoả thuận đấu nối với chủ đầu tư hạ tầng, ghi rõ lưu lượng tối đa, điểm đấu nối, cách giám sát và trách nhiệm khi nước vượt tiêu chuẩn.
  4. Đưa nội dung đấu nối vào báo cáo ĐTM hoặc hồ sơ giấy phép môi trường; cơ quan thẩm định sẽ đối chiếu với năng lực còn lại của trạm tập trung.
  5. Lắp đồng hồ đo lưu lượng, hố ga lấy mẫu trước điểm đấu nối; nếu thuộc diện quan trắc tự động, liên tục thì lắp và truyền dữ liệu theo quy định.
  6. Khi vận hành, lưu kết quả quan trắc, hoá đơn phí xử lý nước thải trả cho khu, biên bản các lần khu lấy mẫu kiểm tra.

Tranh chấp hay gặp nhất giữa nhà máy nhuộm và khu công nghiệp là nước vượt tiêu chuẩn đầu vào khiến trạm tập trung bị sốc. Hợp đồng đấu nối nên nói rõ cách xử lý những lần như vậy, và nhà máy nên tự lấy mẫu song song để có số liệu của mình.

Xưởng may: những nguồn thải hay bị quên

Lò hơi cấp hơi cho bàn là. Xưởng may lớn thường có lò hơi đốt củi, viên nén, than hoặc dầu. Đây là nguồn khí thải chính và là lý do nhiều xưởng may phải có giấy phép môi trường dù không có nước thải sản xuất.

Nước thải sinh hoạt của hàng trăm, hàng nghìn công nhân. Nhà ăn, nhà vệ sinh của một xưởng đông người tạo lượng nước thải không nhỏ. Bể tự hoại thôi có thể không đủ; cần tính hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt tương ứng.

Vải vụn và chỉ thừa. Khối lượng lớn, dễ cháy. Phân loại để bán tái chế, không đốt tại chỗ, không đổ ra bãi đất trống.

Bụi vải trong xưởng cắt. Chủ yếu là chuyện vệ sinh lao động, nhưng hệ thống thông gió cũng thường được hỏi trong hồ sơ.

Khu in lụa, ép nhiệt, tẩy vết bẩn. Một góc nhỏ dùng mực, dung môi tẩy làm phát sinh chất thải nguy hại. Nhiều xưởng may quên hẳn góc này khi kê khai.

Dầu máy may và giẻ dính dầu. Số lượng mỗi máy ít nhưng nhân với vài trăm máy thành đáng kể, phải lưu và chuyển giao như chất thải nguy hại.

Kho hoá chất nhuộm và chuyện sự cố tràn đổ

Kho hoá chất phải tách khỏi khu sản xuất. Thuốc nhuộm, xút, axit, chất trợ, chất tẩy cần kho riêng có mái, nền chống thấm, gờ chặn quanh khu chứa để chất lỏng tràn không chảy ra rãnh thoát nước mưa. Hồ sơ nên có sơ đồ kho và danh sách hoá chất chính kèm lượng tồn tối đa.

Rãnh nước mưa là đường thoát của sự cố. Sự cố môi trường ở cơ sở nhuộm hay xảy ra không phải qua cửa xả nước thải mà qua rãnh nước mưa: bồn hoá chất rò, xe bồn đổ tràn khi bơm, nước rửa sàn chảy nhầm rãnh. Nên có van chặn hoặc hố thu sự cố trên đường nước mưa trước khi ra ngoài.

Bồn chứa lớn cần đê bao. Bồn xút, bồn axit đặt trong khu có tường bao đủ chứa lượng trong bồn lớn nhất. Đây là chi tiết hội đồng thẩm định hay hỏi khi khảo sát thực tế.

Kế hoạch ứng phó sự cố phải tập thật. Ghi ai làm gì khi tràn đổ, vật liệu thấm hút để ở đâu, ai báo cơ quan quản lý. Mỗi năm tập một lần và lưu biên bản; khi có sự cố thật, biên bản tập huấn cho thấy cơ sở đã chuẩn bị.

Câu hỏi nên hỏi trước khi thuê nhà xưởng có sẵn cho ngành dệt may

Thuê lại nhà xưởng đã xây là cách nhanh, nhưng giấy tờ môi trường của chủ cũ không tự động chuyển sang bạn. Trước khi đặt cọc, hãy hỏi chủ nhà xưởng và tự kiểm tra:

  • Nhà xưởng nằm ở khu, cụm công nghiệp hay đất ngoài khu; khu đó có tiếp nhận loại hình của bạn, nhất là nếu có công đoạn ướt?
  • Hệ thống thoát nước mưa và nước thải đã tách riêng chưa, điểm đấu nối ở đâu?
  • Có sẵn trạm xử lý nước thải không, công suất bao nhiêu, đang ở tình trạng nào, ai chịu chi phí nâng cấp?
  • Có chỗ đặt lò hơi và ống khói đáp ứng khoảng cách với nhà xưởng bên cạnh không?
  • Có khu lưu chất thải nguy hại và chất thải rắn đạt yêu cầu không?
  • Người thuê trước có bị xử phạt hay có tồn đọng về môi trường tại mặt bằng này không?

Câu cuối nghe khó hỏi nhưng rất cần. Bùn thải, hoá chất tồn của người thuê trước nếu không được dọn có thể thành rắc rối của bạn. Ghi rõ trong hợp đồng thuê ai chịu trách nhiệm cho hiện trạng môi trường lúc bàn giao.

Lỗi hay gặp trong hồ sơ môi trường ngành dệt may

Các lỗi dưới đây gặp ở cả hồ sơ ĐTM nhà máy nhuộm lẫn hồ sơ giấy phép xưởng may.

LỗiHậu quảSửa
Không khai công đoạn giặt mài, inHồ sơ xếp sai diện, vi phạm khi kiểm traLiệt kê đủ công đoạn thực tế, kể cả gia công thuê
Bể điều hoà quá nhỏTrạm xử lý sốc tải khi đổi màu, đổi mẻTính theo dao động thực tế, không theo lưu lượng trung bình
Không có phương án khử màuNước ra vẫn có màu dù các chỉ tiêu khác đạtBổ sung bậc xử lý hoá lý hoặc công nghệ phù hợp
Không phân định bùn thảiKhông rõ bùn là nguy hại hay thông thườngLấy mẫu phân định, chọn đơn vị tiếp nhận tương ứng
Thiếu nước thải sinh hoạt công nhânThiếu một nguồn thải đáng kểTính theo số công nhân, nhà ăn, ký túc xá
Lò hơi đổi nhiên liệu không báoKhí thải khác hồ sơBáo và điều chỉnh khi đổi than, củi, viên nén, dầu

Nếu chỉ chọn hai việc để làm kỹ, hãy làm kỹ bể điều hoà và phần khử màu với cơ sở nhuộm, và phần lò hơi với xưởng may. Đó là hai chỗ đoàn thẩm định và đoàn kiểm tra hỏi nhiều nhất.

Câu hỏi thường gặp

Xưởng may gia công không có lò hơi có phải xin giấy phép môi trường không?

Thường không, nếu không phát sinh nước thải, khí thải phải xử lý thuộc diện cấp phép. Xưởng có thể chỉ cần đăng ký môi trường hoặc thuộc diện miễn tuỳ quy mô. Hỏi UBND cấp xã và tra danh mục để biết chính xác.

Cơ sở nhuộm nhỏ trong làng nghề có phải làm ĐTM không?

Tuỳ quy mô và danh mục hiện hành. Dù không phải lập ĐTM, cơ sở vẫn có thể phải có giấy phép môi trường hoặc đăng ký môi trường, và nhiều tỉnh có kế hoạch đưa cơ sở nhuộm làng nghề vào cụm công nghiệp. Nên hỏi Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh.

Đã đấu nối vào khu công nghiệp thì có cần giấy phép môi trường không?

Có thể vẫn cần, tuỳ loại hình và quy mô. Đấu nối giải quyết chỗ xả nước thải, nhưng nhà máy còn khí thải, chất thải rắn, chất thải nguy hại. Nội dung đấu nối sẽ được đưa vào hồ sơ giấy phép.

Nước thải nhuộm có được tái sử dụng không?

Được, nếu xử lý đến mức phù hợp với mục đích dùng lại, ví dụ rửa sơ bộ hoặc làm mát. Tái sử dụng giúp giảm lượng xả, nhưng phải tính cả lượng muối và chất tích tụ khi nước quay vòng nhiều lần.

Vải vụn có được đốt làm nhiên liệu lò hơi không?

Không nên tự ý làm. Vải vụn lẫn sợi tổng hợp, có thuốc nhuộm, khi đốt cho khí thải khác hẳn củi, viên nén. Nếu muốn dùng, phải đưa vào hồ sơ với hệ thống xử lý khí thải tương ứng và được chấp thuận.

Chuyển xưởng may sang làm thêm giặt mài thì cần làm gì?

Coi như bổ sung một công đoạn ướt thuộc loại hình có nguy cơ ô nhiễm. Cần rà lại diện thủ tục, có thể phải lập hồ sơ mới hoặc điều chỉnh giấy phép, và kiểm tra vị trí có được phép không trước khi lắp máy.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138