TacDong.comTác Động
Thủ tục môi trường theo ngành

Thủ tục môi trường phòng khám, bệnh viện: chất thải y tế, nước thải và giấy phép

Phòng khám, nha khoa, phòng xét nghiệm, bệnh viện cần giấy tờ môi trường nào: phân loại chất thải y tế, nước thải, hợp đồng thu gom, sổ sách và lỗi hay bị nhắc.

A nurse in scrubs drops used syringes into a rigid yellow container on a stainless steel trolley in a hospital corridor, close side angle, clean white light, pale teal tones

Cơ sở y tế phải lo hai mảng môi trường song song: quản lý chất thải y tế theo quy định chuyên ngành y tế, và thủ tục môi trường chung theo Luật Bảo vệ môi trường 2020 (ĐTM, giấy phép môi trường, đăng ký môi trường). Phòng khám nhỏ thường chỉ cần đăng ký môi trường hoặc thuộc diện miễn, nhưng vẫn phải phân loại, lưu giữ và chuyển giao chất thải y tế đúng cách. Bệnh viện có giường bệnh thường phải có giấy phép môi trường, bệnh viện xây mới quy mô lớn thì lập ĐTM trước khi xây.

Điểm khác của ngành y so với nhà xưởng là rủi ro không chỉ nằm ở lượng thải mà ở tính lây nhiễm. Một hộp kim tiêm bỏ nhầm vào thùng rác sinh hoạt có thể làm bị thương người thu gom rác. Bài này đi qua các loại cơ sở, cách phân loại chất thải tại nguồn, nước thải y tế, các bước khi mở phòng khám, một tình huống nha khoa, và những lỗi đoàn kiểm tra hay ghi. Giấy phép hoạt động khám chữa bệnh do ngành y tế cấp là thủ tục khác, không nằm trong bài.

Loại cơ sở y tế và thủ tục môi trường thường gặp

Bảng dùng để định hướng. Diện thủ tục chính xác tra theo danh mục trong nghị định hiện hành và hỏi Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh.

Loại cơ sởChất thải đặc trưngThủ tục môi trường hay gặp
Phòng khám đa khoa, chuyên khoa nhỏKim tiêm, bông băng, găng tay, ít nước thải thủ thuậtMiễn hoặc đăng ký môi trường tại UBND cấp xã
Phòng khám nha khoaVật sắc nhọn, nước thải từ ghế nha, vật liệu trám cũThường đăng ký môi trường, tuỳ quy mô
Phòng xét nghiệm, phòng khám có xét nghiệmMẫu bệnh phẩm, hoá chất xét nghiệmĐăng ký hoặc giấy phép tuỳ quy mô và nước thải
Bệnh viện có giường bệnhĐủ các loại chất thải y tế, nước thải lớn, lò hơi, máy phátGiấy phép môi trường; xây mới, mở rộng lớn xét ĐTM
Trạm y tế xãChất thải y tế lượng nhỏTheo hướng dẫn của ngành y tế và địa phương

Với phòng khám nằm trong toà nhà văn phòng hoặc khu dân cư, thường nước thải đi chung hệ thống của toà nhà. Khi đó hãy hỏi ban quản lý toà nhà xem nước thải y tế có được tiếp nhận không và có cần xử lý sơ bộ, khử trùng trước khi đấu vào không.

Phân loại chất thải y tế tại nguồn: bốn nhóm cần nhớ

Quy định của ngành y tế chia chất thải y tế thành các nhóm, mỗi nhóm có bao bì, thùng đựng riêng theo màu. Nhân viên y tế phải bỏ đúng ngay tại chỗ phát sinh, không gom chung rồi mới phân loại.

  • Chất thải lây nhiễm: gồm vật sắc nhọn (kim tiêm, dao mổ, ống thuỷ tinh vỡ), chất thải lây nhiễm không sắc nhọn (bông băng, găng tay dính máu, dịch), chất thải có nguy cơ lây nhiễm cao từ phòng xét nghiệm, và mô, bộ phận cơ thể. Thường đựng trong túi, thùng màu vàng; vật sắc nhọn bắt buộc vào hộp cứng kháng thủng.
  • Chất thải nguy hại không lây nhiễm: hoá chất thải, thuốc hết hạn thuộc loại nguy hại, thiết bị có thuỷ ngân vỡ, pin, bóng đèn, dung dịch rửa phim. Thường đựng màu đen.
  • Chất thải rắn thông thường: rác sinh hoạt của người bệnh, người nhà, vỏ hộp không dính chất nguy hại. Thường màu xanh.
  • Chất thải thông thường được phép thu gom tái chế: chai nhựa, giấy, thùng các-tông không dính máu, dịch. Thường màu trắng.

Cách nhanh nhất để biết phòng khám làm đúng hay không là nhìn vào thùng màu xanh: nếu thấy găng tay, bông dính máu trong đó là phân loại đang hỏng. Đặt bảng hướng dẫn bằng hình ngay trên các thùng và nhắc nhân viên mới trong tuần đầu. Màu sắc và cách ghi trên bao bì có thể được điều chỉnh theo thông tư mới của ngành y tế, nên kiểm tra văn bản hiện hành khi in hướng dẫn.

Nước thải y tế: không chỉ của bệnh viện lớn

Nước thải từ khu khám bệnh, phòng thủ thuật, phòng xét nghiệm, khu giặt đồ vải của cơ sở y tế có thể mang vi sinh vật gây bệnh, máu, dịch, hoá chất. Bệnh viện thường có hệ thống xử lý riêng với bậc khử trùng cuối cùng, và nếu lưu lượng lớn có thể thuộc diện quan trắc tự động, liên tục. Hồ sơ giấy phép môi trường của bệnh viện sẽ đi sâu vào công suất trạm, công nghệ, điểm xả, chế độ quan trắc.

Phòng khám nhỏ thì khác: lượng nước ít, phần lớn là nước rửa tay và nước sinh hoạt. Tuy vậy, những phòng có thủ thuật, nha khoa, xét nghiệm vẫn nên có bể thu gom và khử trùng trước khi xả vào cống chung, hoặc ít nhất không đổ dịch, máu, hoá chất xét nghiệm xuống bồn rửa. Hoá chất xét nghiệm thải, dung dịch rửa phim (với cơ sở còn dùng phim) phải thu vào can và chuyển giao như chất thải nguy hại.

Một tình huống hay gặp: phòng khám thuê mặt bằng nhà phố, nước thải chảy chung với bể tự hoại của chủ nhà. Khi có kiểm tra, cả phòng khám lẫn chủ nhà đều không rõ đường ống đi đâu. Trước khi ký thuê, hãy yêu cầu sơ đồ thoát nước và tính chỗ đặt bể khử trùng nhỏ nếu cần.

Mở phòng khám mới: các bước môi trường nên làm song song với hồ sơ y tế

Các bước dưới đây không thay thế thủ tục cấp phép hoạt động khám chữa bệnh, mà chạy song song để khi phòng khám mở cửa là đã đủ phần môi trường.

  1. Xác định loại hình và quy mô; đối chiếu danh mục miễn đăng ký môi trường. Nếu không thuộc diện miễn, chuẩn bị đăng ký môi trường tại UBND cấp xã.
  2. Kiểm tra mặt bằng: đường thoát nước, chỗ đặt bể khử trùng nếu cần, chỗ đặt khu lưu giữ chất thải y tế tạm thời có mái, có khoá, tách khỏi khu người bệnh qua lại.
  3. Mua đủ thùng, túi, hộp sắc nhọn theo các nhóm màu; in hướng dẫn phân loại dán tại từng phòng.
  4. Ký hợp đồng thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải y tế với đơn vị có chức năng, hoặc tham gia mô hình thu gom theo cụm mà địa phương tổ chức.
  5. Mở sổ theo dõi chất thải y tế phát sinh và sổ giao nhận với đơn vị thu gom.
  6. Tập huấn nhân viên về phân loại, xử lý khi bị kim đâm, khi đổ tràn hoá chất.
  7. Hằng năm, tổng hợp khối lượng chất thải để báo cáo theo yêu cầu của ngành y tế và báo cáo công tác bảo vệ môi trường nếu thuộc diện phải làm.

Khu lưu giữ tạm là chỗ hay bị nhắc nhất ở phòng khám nhỏ. Không cần xây phòng riêng, nhưng phải là chỗ có mái, có nắp đậy, không để ngoài hành lang hay dưới cầu thang chỗ trẻ con chạy qua.

Bệnh viện: các hạng mục môi trường ngoài chất thải y tế

Hồ sơ môi trường của bệnh viện thường dày hơn phòng khám rất nhiều, vì ngoài chất thải y tế còn có hàng loạt hạng mục kỹ thuật. Khi rà hồ sơ hoặc chuẩn bị đón đoàn kiểm tra, điểm danh từng hạng mục dưới đây:

  • Trạm xử lý nước thải: công suất so với số giường thực tế, nhật ký vận hành, hoá chất khử trùng, bùn thải và cách phân định bùn.
  • Lò hơi, nồi hấp, máy giặt công nghiệp: nhiên liệu sử dụng, ống khói, nước thải từ khu giặt đồ vải.
  • Máy phát điện dự phòng: khí thải và tiếng ồn khi chạy, bồn dầu có đê bao, dầu thải khi bảo dưỡng.
  • Khu xử lý chất thải y tế tại chỗ nếu có: thiết bị hấp, nghiền, lò đốt; điều kiện vận hành và khí thải đi kèm.
  • Nhà đại thể, khu giải phẫu bệnh: chất thải mô, dịch, hoá chất bảo quản, mùi.
  • Bếp ăn, căng tin: nước thải nhiều dầu mỡ cần bể tách mỡ trước khi vào trạm.
  • Khu chẩn đoán hình ảnh: thiết bị bức xạ chịu thủ tục an toàn bức xạ riêng theo pháp luật năng lượng nguyên tử, không thay thế bằng hồ sơ môi trường.

Nhiều bệnh viện mở rộng dần qua nhiều năm, mỗi lần thêm một khối nhà, nhưng trạm xử lý nước thải vẫn là trạm cũ. Mỗi lần tăng giường, hãy so lại công suất trạm; quá tải là lý do hàng đầu khiến nước thải bệnh viện vượt quy chuẩn.

Tình huống: phòng khám nha khoa của bác sĩ Bình

Phòng khám nha khoa của bác sĩ Bình có ba ghế, thuê tầng trệt một nhà phố. Khi mở, phòng đã đăng ký môi trường và ký hợp đồng thu gom chất thải y tế. Một năm sau, đoàn kiểm tra liên ngành đến và ghi ba điểm cần khắc phục.

Điểm thứ nhất: hộp đựng vật sắc nhọn đầy quá vạch, kim nhô ra miệng hộp vì nhân viên đợi đến ngày thu gom mới đóng. Cách sửa là đóng hộp khi đến vạch ba phần tư, thay hộp mới, lưu hộp đã đóng ở khu tạm. Điểm thứ hai: sổ giao nhận chỉ có chữ ký bên thu gom, không ghi khối lượng từng lần. Cách sửa là cân và ghi số kilogam mỗi lần bàn giao. Điểm thứ ba: vật liệu trám cũ tháo ra từ răng bệnh nhân bị bỏ chung với chất thải lây nhiễm thông thường, trong khi một số loại vật liệu trám cũ chứa kim loại nặng cần thu riêng theo hướng dẫn.

Cả ba điểm đều không tốn tiền để sửa, chỉ cần quy trình rõ. Bác sĩ Bình in một tờ quy trình một trang, giao cho trợ thủ trưởng ca chịu trách nhiệm kiểm hộp sắc nhọn cuối ngày và ghi sổ. Lần kiểm tra sau không còn bị nhắc.

Lỗi hay bị nhắc ở cơ sở y tế

Những lỗi dưới đây gặp ở cả phòng khám nhỏ và khoa phòng bệnh viện.

LỗiRủi roSửa
Găng tay, bông dính máu trong thùng xanhNgười thu gom rác thường bị phơi nhiễmĐặt thùng vàng sát chỗ làm thủ thuật, nhắc nhân viên
Hộp sắc nhọn quá đầyKim đâm khi đóng, khi vận chuyểnĐóng ở vạch giới hạn, thay hộp mới
Khu lưu giữ tạm không có mái, không khoáChó mèo, người nhặt rác tiếp cậnThùng có nắp, khu có mái và khoá
Đổ hoá chất xét nghiệm xuống bồn rửaÔ nhiễm nước, hỏng bể tự hoạiThu vào can, chuyển giao như chất thải nguy hại
Sổ giao nhận thiếu khối lượngKhông chứng minh được lượng đã chuyển giaoCân và ghi mỗi lần bàn giao
Hợp đồng thu gom hết hạn không gia hạnChất thải tồn đọng, lưu quá thời gian cho phépTheo dõi ngày hết hạn, gia hạn trước

Với bệnh viện, danh sách còn dài hơn: vận hành trạm xử lý nước thải, quan trắc, lò hơi, máy phát điện dự phòng. Nhưng những lỗi trong bảng là lỗi chung, bệnh viện lớn cũng hay mắc ở cấp khoa phòng.

Câu hỏi thường gặp

Phòng khám nhỏ có phải xin giấy phép môi trường không?

Thường không. Phòng khám nhỏ phần lớn thuộc diện miễn hoặc đăng ký môi trường tại UBND cấp xã, tuỳ quy mô và danh mục hiện hành. Dù thủ tục nhẹ, việc phân loại và chuyển giao chất thải y tế vẫn bắt buộc như mọi cơ sở y tế.

Phòng khám có được tự đốt chất thải y tế không?

Không nên và trong đa số trường hợp là không được phép. Đốt chất thải y tế cần lò đạt chuẩn và hệ thống xử lý khí thải. Phòng khám nên ký hợp đồng với đơn vị có chức năng hoặc tham gia mô hình thu gom theo cụm của địa phương.

Chất thải y tế được lưu ở phòng khám bao lâu?

Thời gian lưu giữ tối đa do quy định của ngành y tế đặt ra và phụ thuộc vào điều kiện bảo quản, ví dụ có thiết bị lạnh hay không. Hãy xem văn bản hiện hành và thoả thuận lịch thu gom đủ dày để không vượt thời gian đó.

Nhân viên bị kim tiêm đâm thì xử lý thế nào?

Xử lý vết thương ngay theo quy trình phơi nhiễm nghề nghiệp của cơ sở, báo người phụ trách, ghi lại sự cố và đánh giá nguy cơ để quyết định biện pháp dự phòng. Cơ sở nên dán quy trình này ở nơi làm thủ thuật.

Thuốc hết hạn ở nhà thuốc trong phòng khám xử lý ra sao?

Thuốc hết hạn cần được phân loại; loại thuộc chất thải nguy hại thì lưu riêng và chuyển giao cho đơn vị có chức năng. Không vứt vào thùng rác thường hoặc xả xuống bồn rửa, và ghi lại trong sổ theo dõi.

Bệnh viện mở rộng thêm khu nhà mới có phải làm lại thủ tục môi trường không?

Phải xét lại. Tăng số giường, thêm khoa có chất thải đặc thù hoặc thay đổi trạm xử lý nước thải có thể phải lập ĐTM cho phần mở rộng hoặc điều chỉnh giấy phép môi trường. Hỏi cơ quan đã cấp giấy phép trước khi khởi công.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138