TacDong.comTác Động
Thuê đơn vị tư vấn môi trường

Hồ sơ môi trường bị trả hoặc phải sửa: chủ dự án hay đơn vị tư vấn chịu trách nhiệm

Khi hồ sơ ĐTM, giấy phép môi trường bị trả hay phải sửa nhiều vòng: phân loại lỗi, ai chịu phần nào trước cơ quan và theo hợp đồng, cách xử lý văn bản trả hồ sơ.

A tired Vietnamese engineer sits alone at night in a small office, flipping through stacks of blank paper under a desk lamp, seen from behind, deep shadows, cool green tones

Trước cơ quan nhà nước, chủ dự án luôn là người chịu trách nhiệm về hồ sơ môi trường đứng tên mình, kể cả khi hồ sơ do đơn vị tư vấn soạn. Còn giữa chủ dự án và đơn vị tư vấn, ai gánh chi phí và công sức sửa hồ sơ phụ thuộc vào lỗi thuộc về ai và hợp đồng đã ghi gì.

Vì vậy, khi nhận văn bản trả hồ sơ hay yêu cầu chỉnh sửa, việc đầu tiên không phải là gọi điện trách tư vấn, mà là đọc kỹ từng ý kiến và phân loại: lỗi hình thức, lỗi số liệu tư vấn lập, lỗi số liệu chủ dự án cấp, hay vấn đề thật của dự án. Bài này đưa ra bảng phân loại, cách đọc văn bản trả, các bước xử lý và cách làm việc lại với tư vấn mà không đổ vỡ.

Phân biệt trả hồ sơ, yêu cầu chỉnh sửa và không thông qua

Ba tình huống này nặng nhẹ khác nhau. Trả hồ sơ ở khâu tiếp nhận thường do thiếu thành phần hoặc sai hình thức: thiếu văn bản, thiếu chữ ký, sai mẫu, chưa nộp phí. Đây là lỗi dễ sửa nhất, nhưng mất thời gian vì thời hạn giải quyết chỉ tính từ khi hồ sơ hợp lệ.

Yêu cầu chỉnh sửa, bổ sung sau thẩm định là tình huống phổ biến nhất. Hội đồng hoặc cơ quan thẩm định thông qua với điều kiện chỉnh sửa, hoặc yêu cầu bổ sung trước khi xem xét tiếp. Gần như hồ sơ ĐTM nào cũng trải qua bước này; nó không có nghĩa là tư vấn làm kém.

Không thông qua là tình huống nặng: hội đồng kết luận hồ sơ không đạt, thường vì dự án có vấn đề lớn về vị trí, công nghệ, khả năng tiếp nhận của môi trường xung quanh, hoặc vì hồ sơ thiếu cơ sở đến mức không thể sửa. Khi đó phải lập lại hồ sơ, có khi phải điều chỉnh chính dự án.

Đọc tiêu đề và phần kết luận của văn bản trước để biết mình ở tình huống nào, rồi mới đọc chi tiết từng ý kiến.

Bảng phân loại lỗi và bên nên chịu

Đặt từng ý kiến trong văn bản vào một hàng của bảng. Việc này giúp cuộc nói chuyện với tư vấn dựa trên dữ kiện, không dựa trên cảm giác:

Loại lỗiVí dụBên nên chịu công sức và chi phí sửa
Hình thức hồ sơSai mẫu, thiếu mục, thiếu bản đồ vị trí, thiếu chữ ký của đơn vị tư vấnTư vấn
Nội dung kỹ thuật tư vấn lậpTính sai lưu lượng, dự báo thiếu nguồn thải, lấy mẫu thiếu thông số đã biết phải cóTư vấn, kể cả lấy mẫu bổ sung
Số liệu chủ dự án cấp sai hoặc đổiCông suất ghi trong căn cứ khác thực tế, đổi công nghệ sau khi đã giao số liệuChủ dự án, theo phụ lục phát sinh
Thủ tục, giấy tờ thuộc chủ dự ánThiếu văn bản về đất đai, quy hoạch, chủ trương đầu tưChủ dự án
Vấn đề thật của dự ánVị trí xả không phù hợp, công nghệ xử lý không đủ, người dân phản đối có cơ sởChủ dự án quyết định điều chỉnh; tư vấn sửa hồ sơ theo phương án mới, chi phí thoả thuận
Yêu cầu mới của hội đồng ngoài thông lệThêm khảo sát chuyên đề không dự liệu đượcThoả thuận, thường chia theo hợp đồng

Hàng cuối hay gây tranh cãi. Nếu hợp đồng đã ghi đơn giá phát sinh cho khảo sát bổ sung, mọi thứ đơn giản. Nếu không, hai bên nên thống nhất bằng văn bản trước khi làm.

Lý do hồ sơ hay bị yêu cầu sửa nhất

Từ kinh nghiệm làm việc với nhiều hội đồng, những ý kiến dưới đây lặp đi lặp lại. Biết trước để kiểm bản dự thảo:

  • Mô tả dự án không khớp với báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc chủ trương đầu tư: công suất, diện tích, hạng mục lệch nhau.
  • Cân bằng nước, cân bằng vật chất không khép kín: lượng nước vào không khớp lượng nước thải cộng thất thoát.
  • Hiện trạng môi trường nền lấy mẫu quá ít điểm hoặc không đại diện cho nguồn tiếp nhận.
  • Dự báo tác động viết chung chung, không định lượng được tải lượng ô nhiễm.
  • Công trình xử lý không có thuyết minh tính toán, hoặc công suất thiết kế sát với lưu lượng tối đa, không có hệ số an toàn.
  • Thiếu phương án phòng ngừa, ứng phó sự cố: vỡ bể, cháy, rò rỉ hoá chất.
  • Tham vấn cộng đồng làm hình thức, không tiếp thu hoặc giải trình ý kiến người dân.
  • Chương trình quan trắc không khớp với nguồn thải đã nhận diện.

Năm lý do đầu thường thuộc về chất lượng nội dung tư vấn; lý do đầu tiên lại hay xuất phát từ chủ dự án gửi tài liệu cũ. Vì vậy trước khi nộp, hai bên nên cùng đối chiếu các con số chính trong hồ sơ với tài liệu dự án bản mới nhất.

Phòng trước: những việc làm trước khi nộp để giảm vòng sửa

Phần lớn ý kiến của hội đồng có thể đoán trước. Dành một buổi đọc bản dự thảo cùng tư vấn theo danh sách dưới đây thường bớt được ít nhất một vòng sửa:

  • Đối chiếu ba con số chính: công suất, diện tích, lưu lượng nước thải lớn nhất. Ba con số này phải giống nhau ở mọi chương và khớp với tài liệu dự án bản mới nhất.
  • Đi lại thực địa với bản dự thảo trong tay: vị trí xả, hố ga, ống khói, kho chất thải nguy hại trên bản vẽ có đúng chỗ ngoài thực tế không.
  • Đọc chương ứng phó sự cố như người vận hành: nếu bể điều hoà vỡ lúc nửa đêm, ai làm gì, với thiết bị nào. Phương án viết chung chung thì hội đồng sẽ hỏi.
  • Rà biên bản tham vấn: mỗi ý kiến của người dân đã có câu trả lời và có chỗ tiếp thu trong hồ sơ chưa.
  • Kiểm cam kết: đọc từng câu "chủ dự án cam kết" và tự hỏi cơ sở có làm được thật không, với ngân sách và nhân sự hiện có.
  • Hỏi tư vấn về hội đồng gần nhất: với loại hình này, hội đồng ở tỉnh thường hỏi gì; đã chuẩn bị câu trả lời chưa.

Buổi đọc này cũng là lúc phát hiện lỗi thuộc về chủ dự án, ví dụ gửi nhầm bản vẽ cũ. Sửa ở bước này không tốn gì; sửa sau khi có văn bản của cơ quan thì tốn ít nhất vài tuần.

Các bước xử lý khi nhận văn bản yêu cầu chỉnh sửa

Làm theo thứ tự để không bỏ sót ý kiến và không để thời hạn trôi:

  1. Ghi nhận ngày nhận văn bản và thời hạn phải nộp lại nếu có. Chuyển ngay bản chụp cho đầu mối của tư vấn.
  2. Lập bảng ý kiến: cột ý kiến nguyên văn, cột phân loại theo bảng ở trên, cột bên xử lý, cột hạn.
  3. Họp nhanh với tư vấn trong vài ngày, thống nhất bảng này bằng văn bản hoặc thư điện tử.
  4. Chủ dự án xử lý phần của mình: cấp số liệu chính xác, bổ sung giấy tờ, quyết định điều chỉnh thiết kế nếu cần.
  5. Tư vấn sửa hồ sơ và lập bản giải trình, ghi rõ ý kiến nào đã tiếp thu ở trang nào, ý kiến nào giải trình vì sao chưa tiếp thu.
  6. Chủ dự án đọc bản sửa trước khi nộp, đối chiếu từng dòng trong bảng ý kiến.
  7. Nộp lại kèm bản giải trình, lưu biên nhận.

Bản giải trình từng ý kiến là thứ hội đồng đọc đầu tiên khi xem lại hồ sơ. Một bản giải trình rõ ràng có thể rút ngắn vòng xem xét đáng kể.

Nói chuyện với tư vấn khi lỗi thuộc về họ

Bắt đầu bằng bảng, không bằng lời trách. Gửi bảng phân loại trước buổi họp. Tư vấn có kinh nghiệm thường tự nhận phần mình khi thấy dữ kiện rõ ràng.

Dẫn đúng điều khoản. Nếu hợp đồng có điều khoản chỉnh sửa đến khi có quyết định, chỉ cần nhắc điều đó. Nếu hợp đồng không có, thương lượng dựa trên mức độ lỗi, và lần sau nhớ đưa điều khoản vào.

Đặt mốc mới bằng văn bản. Thống nhất ngày giao bản sửa, ngày đi lấy mẫu bổ sung. Trễ tiếp là căn cứ để áp dụng điều khoản chấm dứt nếu cần.

Câu nên nói. "Bảng này là cách bên em hiểu các ý kiến. Anh chị xem giúp phần nào anh chị thấy thuộc về bên em, phần nào thuộc về bên anh chị, để mình chốt mốc nộp lại."

Câu không nên nói. "Bên anh làm hỏng hết, giờ tự lo đi." Câu này đẩy tư vấn vào thế phòng thủ, trong khi bạn cần họ sửa nhanh nhất có thể.

Lưu lại mọi thống nhất. Sau buổi họp, đầu mối của chủ dự án gửi một thư điện tử tóm tắt: ý kiến nào bên nào xử lý, hạn ngày nào, chi phí phát sinh nếu có. Thư này là căn cứ khi về sau hai bên nhớ khác nhau.

Khi lỗi lặp lại: có nên đổi đơn vị không

Dấu hiệu nên cân nhắc đổi. Hồ sơ bị yêu cầu sửa cùng một lỗi nội dung từ hai lần trở lên; tư vấn không đưa được bản giải trình; người bảo vệ không trả lời được câu hỏi kỹ thuật; tư vấn đổ hết cho cơ quan mà không chỉ ra được ý kiến nào bất hợp lý.

Trước khi đổi. Thu lại toàn bộ bản mềm, phiếu kết quả gốc, biên bản lấy mẫu, biên bản tham vấn, văn bản đã nộp và văn bản cơ quan trả lời. Lập biên bản thanh lý phần đã làm theo hợp đồng.

Khi giao cho đơn vị mới. Đưa cả văn bản yêu cầu chỉnh sửa và bảng phân loại. Đơn vị mới cần biết hội đồng đã nói gì để không lặp lại. Phiếu kết quả còn trong thời hạn sử dụng thì có thể dùng tiếp nếu đơn vị đo có chứng nhận hợp lệ.

Rủi ro của việc đổi. Đơn vị mới cần thời gian đọc lại, và trong thời gian đó dự án tiếp tục trễ. Đổi chỉ đáng khi bạn tin đơn vị cũ không sửa được, không phải chỉ vì bực.

Câu hỏi thường gặp

Hồ sơ ĐTM do tư vấn lập bị sai thì chủ dự án có bị xử lý không?

Trước cơ quan nhà nước, chủ dự án chịu trách nhiệm về nội dung hồ sơ và việc thực hiện cam kết. Trách nhiệm của tư vấn với chủ dự án do hợp đồng quy định, và chủ dự án có thể yêu cầu tư vấn bồi hoàn theo hợp đồng.

Hồ sơ phải sửa nhiều lần thì có phải nộp phí thẩm định lại không?

Chỉnh sửa theo ý kiến trong cùng một lần thẩm định thường không nộp phí lại. Nếu hồ sơ không được thông qua và phải lập, nộp lại từ đầu thì có thể phát sinh phí mới; hỏi cơ quan tiếp nhận để chắc chắn.

Tư vấn có phải chịu chi phí lấy mẫu bổ sung không?

Nếu lấy mẫu bổ sung do tư vấn lấy thiếu so với yêu cầu đã biết từ đầu, hợp lý là tư vấn chịu. Nếu do hội đồng yêu cầu khảo sát ngoài thông lệ, hai bên thoả thuận theo đơn giá phát sinh trong hợp đồng.

Văn bản yêu cầu chỉnh sửa có thời hạn trả lời không?

Văn bản thường ghi thời hạn hoặc cách tính thời hạn nộp lại. Ghi nhận ngay ngày nhận và hạn nộp, vì để quá hạn có thể khiến hồ sơ phải làm lại thủ tục từ đầu.

Hội đồng yêu cầu điều chỉnh vị trí xả thải thì tư vấn có lỗi không?

Thường không phải lỗi tư vấn mà là vấn đề thật của dự án. Chủ dự án quyết định phương án điều chỉnh, tư vấn sửa hồ sơ theo phương án mới với chi phí thoả thuận theo phụ lục phát sinh.

Có nên khiếu nại khi không đồng ý với ý kiến của hội đồng?

Trước hết nên giải trình bằng văn bản có căn cứ kỹ thuật trong bản giải trình kèm hồ sơ sửa. Nếu vẫn không thống nhất, chủ dự án có quyền khiếu nại theo quy định, nhưng nên nhờ người có chuyên môn đánh giá căn cứ trước.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138