TacDong.comTác Động
Thủ tục môi trường theo ngành

Thủ tục môi trường xưởng gỗ: bụi, sơn, lò sấy và hồ sơ theo từng quy mô

Xưởng chế biến gỗ phải lo những thủ tục môi trường nào: nguồn thải theo công đoạn, buồng sơn, lò sấy đốt mùn cưa, chất thải nguy hại và lỗi hay gặp khi kiểm tra.

A carpenter in a dust mask feeds a plank into a planer while fine sawdust swirls toward an overhead extraction duct, low angle, warm workshop light, amber and brown tones

Xưởng gỗ làm thủ tục gì về môi trường phụ thuộc vào công suất, việc có sơn hay không, có lò sấy hay lò hơi đốt nhiên liệu hay không, và xưởng đặt ở đâu. Xưởng mộc nhỏ chỉ cưa, bào, ghép thường đi theo hướng đăng ký môi trường; xưởng có dây chuyền sơn quy mô lớn, lò hơi, sản xuất ván ép dùng keo thì thường phải có giấy phép môi trường, và dự án mới quy mô lớn có thể phải lập ĐTM trước khi xây. Phần lớn rắc rối của ngành gỗ không nằm ở nước thải mà ở bụi, hơi dung môi và chất thải nguy hại từ khâu sơn.

Bài này đi theo công đoạn sản xuất, vì đó là cách cán bộ kiểm tra và hội đồng thẩm định nhìn một xưởng gỗ: đi từ bãi gỗ, qua máy cưa, máy bào, chà nhám, phòng sơn, lò sấy rồi tới kho thành phẩm, ở mỗi chỗ hỏi một câu "chất thải đi đâu". Bạn có thể cầm danh sách bên dưới đi một vòng xưởng mình và tự đánh dấu trước khi ai đến hỏi.

Nguồn thải của xưởng gỗ theo từng công đoạn

Bảng dưới là khung mà người viết hồ sơ hay dùng. Xưởng nào bỏ qua công đoạn nào thì gạch dòng đó, đừng chép nguyên vào hồ sơ.

Công đoạnChất thải chínhBiện pháp thường đề xuất
Cưa xẻ, rong cạnhMùn cưa, bìa bắp, tiếng ồnThu gom mùn về kho có mái, máy đặt trong nhà xưởng kín, giờ chạy hợp lý
Bào, phay, khoanPhoi bào, bụi thôChụp hút tại máy nối đường ống về cyclon
Chà nhámBụi mịn, dễ cháy nổHút tại chỗ, túi lọc vải sau cyclon, vệ sinh bụi tích tụ hằng ngày
Pha keo, ghép, ép nóngHơi keo, thùng keo rỗngThông gió, lưu thùng rỗng như chất thải nguy hại nếu dính hoá chất
Phun sơn, sơn lót, sơn phủHơi dung môi, bụi sơn, cặn sơnBuồng sơn màng nước hoặc vách lọc, tháp hấp phụ than hoạt tính, ống thải đủ cao
Sấy gỗ, lò hơiKhói, bụi tro, tro xỉXyclon chùm hoặc lọc ướt, ống khói, quản lý tro
Kho, bốc xếpBao bì, pallet hỏng, dầu xe nângPhân loại bán phế liệu, dầu thải lưu riêng

Thứ tự trong bảng cũng là thứ tự bụi đi từ thô đến mịn và nguy cơ từ thấp đến cao. Nếu ngân sách có hạn, hãy đầu tư mạnh ở hai dòng chà nhám và phun sơn trước, vì đó là chỗ công nhân hít phải nhiều nhất, hàng xóm ngửi thấy nhiều nhất và cũng là chỗ cháy nổ hay bắt đầu.

Buồng sơn: chỗ một xưởng gỗ bị đánh giá nặng nhẹ

Phun sơn ngoài trời hoặc giữa xưởng là lỗi nặng nhất. Hơi dung môi bay tự do, bụi sơn bám lên máy móc và bay sang nhà bên. Cán bộ kiểm tra nhìn thấy cảnh này là không cần đo đạc gì thêm.

Buồng màng nước giữ bụi sơn, không giữ hết hơi dung môi. Nhiều xưởng tưởng có buồng màng nước là xong. Hơi dung môi vẫn đi qua, nên phía sau thường cần thêm tháp hấp phụ than hoạt tính hoặc giải pháp tương đương, kèm lịch thay than.

Nước trong buồng màng nước không được xả thẳng. Nước tuần hoàn lâu ngày chứa cặn sơn và dung môi. Cặn vớt ra là chất thải nguy hại; nước thay định kỳ phải thu gom và chuyển giao xử lý hoặc xử lý đạt trước khi xả.

Than hoạt tính đã dùng cũng là chất thải nguy hại. Ghi rõ khối lượng than, chu kỳ thay và nơi lưu than cũ. Thùng than để sau xưởng phơi mưa là điểm bị nhắc trong biên bản.

Ống thải phải cao hơn mái nhà xung quanh. Ống thấp ngang mái thì hơi sơn phả thẳng vào sân nhà bên. Hồ sơ nên ghi chiều cao, đường kính và vị trí ống so với nhà dân.

Chuyển sang sơn gốc nước là cách giảm tải tận gốc. Không phải sản phẩm nào cũng đổi được, nhưng với dòng hàng có thể đổi, lượng dung môi giảm đáng kể và biện pháp xử lý đơn giản đi. Nếu dự kiến chuyển, nêu trong hồ sơ như một lộ trình.

Lò sấy và lò hơi đốt mùn cưa: tận dụng nhưng phải xử lý khói

Đốt mùn cưa, bìa bắp để sấy gỗ là cách tận dụng phế phẩm hợp lý, nhưng ống khói đen là thứ người dân nhìn thấy từ xa và phản ánh nhanh nhất. Một lò đốt nhiên liệu rắn trong xưởng gỗ gần như luôn làm hồ sơ nặng thêm một bậc so với xưởng chỉ dùng điện, vì có thêm một nguồn khí thải cần kiểm soát và có thể phải quan trắc định kỳ.

Khi viết hồ sơ, cần nêu loại lò, công suất, nhiên liệu dùng mỗi ngày, hệ thống xử lý khói (thường là xyclon, có thể thêm lọc ướt hoặc lọc túi tuỳ yêu cầu), chiều cao ống khói và cách xử lý tro. Tro lò đốt mùn cưa sạch có thể dùng làm phân bón; tro lẫn gỗ đã sơn, ván ép dính keo thì không nên coi là tro sạch.

Điểm hay vướng: nhiều xưởng tiện tay đốt luôn gỗ vụn đã sơn, ván MDF thừa, thùng giấy dính keo trong lò sấy. Khói từ những thứ này khác hẳn khói mùn cưa sạch, và nếu bị lấy mẫu thì rất dễ vượt quy chuẩn. Quy định nội bộ đơn giản nhất là để riêng một thùng "không được đốt" cạnh cửa lò, và công nhân đốt lò phải được dặn kỹ.

Xưởng gỗ anh Tâm: từ hộ kinh doanh lên công ty, thủ tục đổi thế nào

Anh Tâm có xưởng mộc gia đình làm bàn ghế, ban đầu chỉ cưa bào, sau thêm buồng sơn và lò sấy, rồi lập công ty để nhận đơn hàng lớn. Các bước dưới đây là cách anh nên đi để thủ tục theo kịp quy mô.

  1. Giai đoạn chỉ cưa bào: đối chiếu danh mục miễn đăng ký môi trường; nếu không thuộc diện miễn, đăng ký môi trường tại UBND cấp xã, mô tả máy móc và cách thu gom mùn.
  2. Khi thêm buồng sơn: rà lại khối lượng sơn, dung môi dùng mỗi tháng và cách xử lý hơi sơn; hỏi xem thay đổi này có làm xưởng chuyển sang diện phải có giấy phép môi trường không.
  3. Khi lắp lò sấy đốt mùn cưa: bổ sung nguồn khí thải vào hồ sơ, thiết kế hệ thống xử lý khói trước khi lắp, không lắp xong rồi mới tính.
  4. Khi chuyển địa điểm ra cụm công nghiệp hoặc mở rộng nhà xưởng lớn: xem dự án mới có thuộc diện lập ĐTM theo phụ lục nghị định hiện hành không; hỏi Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh về cơ quan tiếp nhận.
  5. Sau khi có giấy phép: lập kế hoạch quan trắc theo giấy phép, hợp đồng chuyển giao chất thải nguy hại, báo cáo công tác bảo vệ môi trường hằng năm.

Điều anh Tâm hay được khuyên sai là "cứ chạy, khi nào bị kiểm tra rồi làm". Với xưởng gỗ có sơn, đơn thư của hàng xóm thường đến trước đoàn kiểm tra, và khi đó phải vừa khắc phục vừa làm hồ sơ dưới áp lực. Làm theo từng nấc như trên rẻ hơn nhiều so với làm bù.

Tiếng ồn và giờ chạy máy: chuyện nhỏ thành đơn thư lớn

Hồ sơ môi trường của xưởng gỗ thường viết rất kỹ về bụi và sơn nhưng chỉ có một câu về tiếng ồn. Trong khi đó, với xưởng nằm xen khu dân cư, tiếng máy cưa đĩa, máy bào cuốn, máy nén khí lúc sáu giờ sáng hoặc chín giờ tối mới là thứ làm hàng xóm mất ngủ và viết đơn. Quy chuẩn về tiếng ồn có giới hạn khác nhau giữa ban ngày và ban đêm, và khu dân cư được bảo vệ chặt hơn khu sản xuất.

Biện pháp thực tế không tốn nhiều: đặt máy cưa, máy bào và máy nén khí ở phía nhà xưởng xa nhà dân; xây tường gạch thay cho vách tôn ở phía giáp nhà dân; đặt máy nén khí trong buồng cách âm có thông gió; kê đệm cao su chống rung dưới máy; bảo dưỡng lưỡi cưa để không rít. Quan trọng nhất là giờ chạy: thống nhất với tổ dân phố hoặc thôn khung giờ chạy máy ồn, ghi vào nội quy xưởng và vào hồ sơ.

Khi nhận đơn hàng gấp phải tăng ca tối, hãy chuyển các việc ít ồn như lắp ráp, đóng gói, chà tay sang ca tối và để máy cưa, máy bào chạy ban ngày. Một lời báo trước với các nhà sát vách khi có đợt tăng ca dài ngày thường hiệu quả hơn mọi tấm cách âm.

Chất thải nguy hại của xưởng gỗ: điểm danh để không sót

Xưởng gỗ thường nghĩ mình không có chất thải nguy hại vì nguyên liệu là gỗ. Thực tế danh sách khá dài:

  • Cặn sơn, bùn từ buồng màng nước, sơn hỏng, sơn quá hạn.
  • Thùng, lon đựng sơn, dung môi, keo, chất tẩy đã dùng hết nhưng còn dính hoá chất.
  • Giẻ lau, găng tay, vải lọc dính sơn, dầu.
  • Than hoạt tính đã qua sử dụng ở tháp hấp phụ.
  • Dầu thải từ máy móc, xe nâng; dầu bôi trơn hỏng.
  • Bóng đèn huỳnh quang hỏng, ắc quy xe nâng hết hạn.
  • Gỗ có tẩm hoá chất bảo quản nếu xưởng có công đoạn tẩm.

Mỗi loại cần được lưu riêng trong khu có mái, nền chống thấm, có dấu hiệu cảnh báo, và chuyển giao cho đơn vị có chức năng xử lý theo hợp đồng. Giữ chứng từ chuyển giao từng đợt. Khi kiểm tra, câu hỏi thường gặp nhất là "thùng sơn rỗng tháng trước đi đâu"; trả lời "bán ve chai" là nhận một dòng vi phạm.

Lỗi hay gặp khi xưởng gỗ bị kiểm tra

Những dòng dưới đây được ghi trong biên bản kiểm tra xưởng gỗ nhiều nhất.

LỗiBiểu hiện tại xưởngCách khắc phục
Bụi chà nhám không có hệ thống hútBụi bám dày trên xà gồ, mái, máyLắp chụp hút tại máy, vệ sinh bụi hằng ngày
Phun sơn ngoài buồngVệt sơn trên tường, nền quanh khu phunChỉ phun trong buồng, lập nội quy và kiểm tra
Đốt gỗ đã sơn trong lò sấyKhói đen, mùi khét hoá chấtPhân loại phế liệu, có thùng riêng cho gỗ sơn
Thùng sơn rỗng bán phế liệuKhông có chứng từ chuyển giaoLưu như chất thải nguy hại, hợp đồng chuyển giao
Mùn cưa đổ ngoài trờiBay bụi, chảy nước đen khi mưaKho có mái, bán hoặc dùng làm nhiên liệu đúng cách
Thực tế khác hồ sơThêm máy, thêm buồng sơn không báoBáo cơ quan quản lý, điều chỉnh thủ tục

Dòng cuối là lỗi phổ biến nhất ở xưởng đang lớn lên. Xưởng gỗ thường thêm máy theo đơn hàng, mỗi lần một ít; ba năm sau công suất đã gấp đôi so với lúc đăng ký mà không ai để ý. Mỗi năm, khi làm báo cáo hằng năm, nên đối chiếu danh sách máy móc thực tế với hồ sơ.

Câu hỏi thường gặp

Xưởng mộc nhỏ chỉ có vài máy cưa bào có phải đăng ký môi trường không?

Tuỳ quy mô và loại hình trong danh mục miễn của nghị định hiện hành. Nhiều xưởng nhỏ thuộc diện đăng ký môi trường tại UBND cấp xã; một số rất nhỏ được miễn. Hỏi thẳng xã kèm danh sách máy và mô tả công việc để có câu trả lời rõ.

Mùn cưa có được bán cho người làm nấm, làm củi ép không?

Được, và đó là cách xử lý tốt. Mùn cưa từ gỗ chưa sơn, chưa tẩm là phế phẩm thông thường. Nên giữ hợp đồng hoặc sổ xuất mùn để chứng minh nó được dùng tiếp chứ không bị đổ bỏ.

Xưởng gỗ nằm trong khu dân cư có bị buộc di dời không?

Tuỳ quy hoạch và quy định của tỉnh. Một số địa phương có lộ trình di dời cơ sở gây ô nhiễm ra khu, cụm công nghiệp. Xưởng nên hỏi xã và Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh về quy hoạch trước khi đầu tư thêm vào mặt bằng cũ.

Có cần quan trắc khí thải buồng sơn không?

Nếu xưởng thuộc diện có giấy phép môi trường và giấy phép ghi nguồn khí thải buồng sơn phải quan trắc, thì phải làm theo tần suất ghi trong đó. Xưởng chỉ đăng ký môi trường thường không phải quan trắc định kỳ nhưng vẫn phải vận hành hệ thống xử lý.

Chuyển từ sơn dung môi sang sơn gốc nước có phải báo cơ quan không?

Nên báo khi việc đổi làm thay đổi đáng kể nguồn thải đã ghi trong giấy phép hoặc đăng ký. Đây là thay đổi theo hướng tốt, thường không gặp khó khăn, nhưng hồ sơ cần khớp với thực tế để lần kiểm tra sau không bị ghi sai khác.

Bụi gỗ có phải là chất thải nguy hại không?

Bụi gỗ sạch thường không phải chất thải nguy hại, nhưng bụi từ chà nhám gỗ đã sơn, ván dính keo có thể lẫn thành phần nguy hại. Ngoài môi trường, bụi gỗ mịn còn là nguy cơ cháy nổ và bệnh nghề nghiệp nên vẫn phải hút và thu gom kỹ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138