TacDong.comTác Động
Nghĩa vụ sau khi được duyệt

Quản lý chất thải nguy hại tại cơ sở: kho lưu giữ, chuyển giao và chứng từ

Cơ sở sản xuất phân loại, lưu giữ chất thải nguy hại thế nào, kho chứa cần những gì, chọn đơn vị thu gom ra sao và giữ chứng từ chuyển giao để qua kiểm tra.

A Vietnamese warehouse worker in gloves lines up sealed steel drums on a raised concrete floor inside a roofed storage bay, low angle, cool fluorescent light, grey tones

Cơ sở phát sinh chất thải nguy hại phải phân loại ngay tại nơi phát sinh, chứa trong thiết bị phù hợp, lưu ở khu vực đạt yêu cầu kỹ thuật, chuyển giao cho đơn vị có giấy phép môi trường phù hợp để xử lý, và giữ đủ chứng từ của từng lần chuyển giao. Phần khai báo loại và khối lượng phát sinh nay nằm trong giấy phép môi trường hoặc nội dung đăng ký môi trường, rồi được tổng kết trong báo cáo năm.

Ở phần lớn xưởng, chất thải nguy hại không nhiều về khối lượng: giẻ lau dính dầu, dầu nhớt thải, bóng đèn, bao bì hoá chất, mực in, bùn từ công đoạn mạ hay sơn. Nhưng đó lại là phần đoàn kiểm tra soi kỹ nhất, vì chỉ cần đi một đường khác là thành vụ việc. Bài này đi từ khu chứa, đến hợp đồng, đến chứng từ.

Nhận diện: những gì ở xưởng thường là chất thải nguy hại

Danh mục chất thải nguy hại và mã của từng loại ban hành kèm thông tư hướng dẫn. Ở các xưởng sản xuất phổ thông, các loại sau hay xuất hiện và hay bị bỏ lẫn vào rác thường:

  • Giẻ lau, găng tay, vật liệu thấm dính dầu, dung môi, sơn.
  • Dầu nhớt thải từ máy móc, xe nâng, máy phát điện, dầu thuỷ lực.
  • Bóng đèn huỳnh quang, đèn có thuỷ ngân, pin, ắc quy chì.
  • Bao bì cứng, thùng phuy, can nhựa còn dính hoá chất nguy hại.
  • Hộp mực in, linh kiện điện tử hỏng có chứa thành phần nguy hại.
  • Bùn thải từ công đoạn có kim loại nặng, cặn sơn, cặn bể dầu.
  • Hoá chất phòng thí nghiệm hết hạn, hoá chất xử lý nước còn thừa không dùng được.

Bùn từ hệ thống xử lý nước thải là trường hợp đặc biệt: tuỳ thành phần mà có thể là chất thải nguy hại hoặc không, và có khi phải phân định bằng phân tích. Không nên tự mặc định là chất thải thường chỉ vì trông giống bùn ao. Khi chưa rõ, hãy hỏi đơn vị tư vấn hoặc cơ quan cấp phép, và trong lúc chờ thì lưu giữ như chất thải nguy hại cho an toàn.

Phân loại ngay tại nơi phát sinh

Phần lớn sai sót không nằm ở kho mà nằm ở cạnh máy. Công nhân lau máy xong ném giẻ vào thùng rác gần nhất; thợ bảo trì thay bóng đèn rồi để bóng hỏng trên bậu cửa sổ; can hoá chất rỗng bị lấy về đựng nước. Khi chất thải nguy hại đã lẫn vào rác thường, cả khối rác đó về lý thuyết phải xử lý như chất thải nguy hại, và cơ sở vừa tốn tiền hơn vừa có nguy cơ bị lập biên bản.

Cách làm thực tế là đặt thùng chứa riêng ngay tại điểm phát sinh, đủ nhỏ để không chiếm chỗ, có nắp, có hình vẽ minh hoạ thứ được bỏ vào thay vì chỉ ghi chữ. Mỗi khu vực sản xuất có một người được giao đổ thùng nhỏ vào kho theo ca hoặc theo ngày. Thợ bảo trì có quy định riêng: dầu thay ra, lọc dầu, bóng đèn, ắc quy cũ mang thẳng về kho, ghi một dòng vào sổ.

Buổi hướng dẫn cho công nhân không cần dài: mười lăm phút đầu ca, cầm từng món thật lên và chỉ thùng tương ứng. Nhắc lại khi có người mới vào làm. Nhiều xưởng chỉ cần làm vậy hai lần là thói quen đã đổi.

Yêu cầu với khu lưu giữ: điều hay thiếu khi đi kiểm

Yêu cầu kỹ thuật với khu lưu giữ ghi trong thông tư hướng dẫn. Dưới đây là đối chiếu những gì nên có với những gì thường thấy khi đi kiểm ở xưởng nhỏ:

Hạng mụcNên cóHay gặp khi đi kiểm
Mái che, tường baoChe mưa hoàn toàn, có khoá, chỉ người được giao vàoĐể dưới mái hiên, mưa hắt vào thùng phuy
Nền và gờ chống trànNền không thấm, có gờ hoặc rãnh thu chất lỏng tràn đổĐặt thẳng trên nền đất hoặc nền bê tông nứt
Phân khuChia ô theo loại, chất lỏng và chất rắn tách nhauDồn chung giẻ dầu, bóng đèn, can hoá chất vào một góc
Thiết bị chứaCó nắp, bền với chất chứa, không rò rỉBao tải hở miệng, can cũ thủng
Dấu hiệu cảnh báoKý hiệu cảnh báo theo quy định trên khu và thiết bị chứaKhông có hoặc phai mờ
Ứng phó sự cốBình chữa cháy, cát hoặc vật liệu thấm hút, xẻngBình chữa cháy để ở xưởng khác, hết hạn

Với xưởng rất nhỏ, khu lưu giữ có thể chỉ là một tủ hay một gian nhỏ có khoá, miễn đạt các nguyên tắc trên. Không cần xây lớn, cần đúng.

Vị trí khu lưu giữ cũng cần nghĩ trước: xa nguồn lửa và khu nấu ăn, không sát mương thoát nước mưa, xe thu gom vào được mà không phải khiêng qua giữa xưởng. Khu đặt cạnh cống thoát nước mưa là chỗ đoàn kiểm tra hay hỏi, vì một lần đổ tràn là dầu đi thẳng ra kênh.

Chọn đơn vị thu gom, xử lý

Kiểm giấy phép của đơn vị. Đơn vị nhận chuyển giao phải có giấy phép môi trường với nội dung thu gom, xử lý chất thải nguy hại, và danh mục mã được phép xử lý phải có đúng các mã của cơ sở. Đòi bản sao, đối chiếu từng mã.

Kiểm phương tiện vận chuyển. Xe chở chất thải nguy hại phải đúng loại được đăng ký trong giấy phép của đơn vị. Xe tải thường của người thu mua phế liệu không phải là phương tiện hợp lệ.

Không bán chất thải nguy hại như phế liệu. Dầu nhớt thải, ắc quy, thùng phuy dính hoá chất có người mua giá cao, nhưng nếu bên mua không có giấy phép phù hợp thì cơ sở vẫn chịu trách nhiệm về đường đi của chất thải.

Ghi rõ tần suất thu gom trong hợp đồng. Thời gian lưu giữ tại cơ sở có giới hạn theo quy định. Hợp đồng nên ghi lịch thu gom định kỳ và cách gọi thu gom đột xuất khi kho sắp đầy.

Giá theo khối lượng và loại. Chi phí thường tính theo loại chất thải và khối lượng, cộng phí vận chuyển. Phân loại tốt tại nguồn giúp giảm khối lượng phải trả, vì không trộn rác thường vào chất thải nguy hại. Khi so báo giá, đặt các đơn vị vào cùng một danh sách mã và khối lượng ước tính, hỏi rõ giá đã gồm vận chuyển, chứng từ và thùng chứa hay chưa.

Một lần chuyển giao làm đúng

Mỗi lần xe đến lấy, người phụ trách nên làm đủ các việc sau, dù chỉ có vài bao giẻ lau:

  1. Cân từng loại theo mã trước khi xếp lên xe; ghi khối lượng có chữ ký của người giao và người nhận.
  2. Kiểm biển số xe, người đến nhận có đúng là của đơn vị trong hợp đồng.
  3. Điền chứng từ chất thải nguy hại theo mẫu hiện hành, đủ tên, mã, khối lượng, ngày.
  4. Giữ liên của cơ sở ngay tại chỗ; theo dõi để nhận lại liên có xác nhận đã xử lý từ đơn vị sau đó.
  5. Ghi lần chuyển giao vào sổ theo dõi, cộng dồn khối lượng từng loại trong năm.
  6. Chụp ảnh kho trước và sau khi lấy, lưu kèm chứng từ.
  7. Kiểm lại kho sau khi xe đi: thùng nào đã rỗng thì xếp về đúng ô, chỗ nào rơi vãi thì thấm hút và gom vào thùng ngay.

Chứng từ là bằng chứng duy nhất cho thấy chất thải đã đi đúng đường. Thiếu liên xác nhận đã xử lý thì nên đòi đơn vị bổ sung ngay, đừng để cuối năm.

Sổ theo dõi và phần chất thải nguy hại trong báo cáo năm

Theo Luật Bảo vệ môi trường 2020, việc khai báo chủ nguồn thải chất thải nguy hại không còn là một thủ tục riêng như trước, mà các loại chất thải và khối lượng phát sinh dự kiến được thể hiện trong giấy phép môi trường hoặc nội dung đăng ký môi trường. Vì vậy, cơ sở cần so định kỳ những gì thực tế phát sinh với những gì đã khai: phát sinh thêm loại mới, khối lượng tăng vượt xa dự kiến là dấu hiệu cần xem có phải báo cơ quan quản lý hay điều chỉnh giấy phép không.

Sổ theo dõi nên có các cột: ngày, tên chất thải, mã, khối lượng nhập kho, khối lượng chuyển giao, đơn vị nhận, số chứng từ, tồn kho. Cuối tháng cộng tồn, cuối năm cộng tổng. Con số tổng này đi thẳng vào báo cáo công tác bảo vệ môi trường hằng năm, và phải bằng tổng các chứng từ đã ký.

Một mẹo nhỏ: ghi cả khối lượng phát sinh theo sản lượng, ví dụ bao nhiêu ký giẻ lau trên mỗi nghìn sản phẩm. Khi tỷ lệ này đột ngột giảm, bạn biết có chỗ đang bỏ lẫn ra ngoài; khi tăng, có thể máy đang rò dầu.

Tình huống ở xưởng in bao bì của chị Hạnh

Xưởng in bao bì của chị Hạnh có hai máy in và một khu pha mực. Mỗi tháng phát sinh mấy chục ký giẻ lau dính mực, vài can dung môi bẩn, hộp mực rỗng và bóng đèn hỏng. Trước đây giẻ lau bỏ chung thùng rác, can dung môi bán cho người thu mua đồng nát. Lần kiểm tra đầu tiên, đoàn yêu cầu xưởng giải trình đường đi của dung môi thải trong cả năm, và xưởng không có tờ giấy nào.

Sau đó xưởng đặt ba thùng có nắp ngay cạnh máy in: một cho giẻ lau, một cho hộp mực, một can riêng cho dung môi bẩn, có dấu hiệu cảnh báo. Cuối mỗi ca, công nhân đổ vào thùng lớn trong gian lưu giữ có khoá ở góc xưởng, nền đã láng lại và làm gờ. Hợp đồng với đơn vị thu gom ghi lịch lấy định kỳ, chứng từ được kẹp vào một cặp riêng theo tháng.

Chi phí tăng thêm không nhiều so với hậu quả của một biên bản. Điều quan trọng hơn là người vận hành máy in hiểu vì sao phải bỏ giẻ vào thùng riêng; xưởng dán hướng dẫn bằng hình vẽ trên thùng thay vì chỉ nhắc miệng.

Câu hỏi thường gặp

Cơ sở phát sinh rất ít chất thải nguy hại có phải làm gì không?

Vẫn phải phân loại, lưu giữ đúng và chuyển giao cho đơn vị có giấy phép. Văn bản hiện hành có quy định riêng cho cơ sở phát sinh khối lượng nhỏ về tần suất chuyển giao và báo cáo, nên tra để biết mình thuộc diện nào.

Được lưu chất thải nguy hại trong kho bao lâu?

Thời hạn lưu giữ có giới hạn theo quy định hiện hành, có trường hợp được kéo dài khi chưa có đơn vị xử lý phù hợp. Không nên để đầy kho rồi mới gọi thu gom.

Dầu nhớt thải có được dùng lại để đốt lò không?

Không được tự ý đốt dầu thải trong lò hơi hay lò nung nếu không có giấy phép cho việc đó. Đốt dầu thải không qua xử lý gây khí thải độc và là hành vi vi phạm.

Thùng phuy rỗng dính hoá chất có bán cho người thu mua được không?

Bao bì còn dính hoá chất nguy hại là chất thải nguy hại. Chỉ chuyển giao cho đơn vị có giấy phép xử lý hoặc trả về nhà cung cấp nếu có thoả thuận thu hồi hợp lệ.

Mất liên chứng từ thì làm sao?

Liên hệ đơn vị thu gom xin bản sao có xác nhận, đối chiếu với sổ theo dõi nội bộ và biên bản cân. Từ lần sau, lưu bản scan ngay khi nhận chứng từ.

Ai trong cơ sở nên chịu trách nhiệm kho chất thải nguy hại?

Nên giao đích danh một người giữ khoá và sổ, có người thay khi vắng. Kho mà ai cũng vào được thì khó kiểm soát việc bỏ lẫn rác thường.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138